رشد روانی نتیجه ضربه روانی

نتایج تحقیقات نشان میدهد برخی افرادی که یک تجربه آسیب زای شدید را تجربه می کنند معمولا از نظر روانی رشد یافته تر میشوند در حقیقت این افراد قوی تر و تواناتر می شوند در تحقیقی که دانشگاه بوفائو آمریکا روی باز ماندگان حوادث آسیب زا انجام شد محققان به نتایج خوشبینانه ای رسیدند علیرغم جنبه های منفی که وقایع آسیب زا در زندگی افراد دارد اغلب افرادی که اینگونه وقایع را تجربه کرده اند یا در حال تجربه کردن آن هستند می توانند فوایدی نیز از این حوادث ببرند . افرادی که توانایی کنترل بهتر احساسات خود را دارند و به دنیا و انسانها خوشبینانه تر نگاه می کنند در مواجهه با وقایع آسیب زا به یک رشد روانی قابل توجه می یابند معنای در زندگی می یابند و از نظر روحی و معنوی قوی تر خواهند شد .

احساس تعلق در سلامت جسمی و روانی و عملکرد تحصیلی کودکان تاثیر دارد.

نتیجه تحقیقاتی که در دانشگاه بیس روی 169 کودک 11 تا 14 ساله انجام شد نشان می دهد که کودکانی که احساس تعلق بیشتری در خانه و در جامعه خود دارند ازسلامت جسمی و روانی بالاتری برخوردارند هم چنین لین کودکان عملکرد تحصیلی بهتری نسبت به بقیه دارند این مسئله با میزان اعتماد به نفس کودکان ارتباط مستقیم دارد احساس تعلق منجر به افزایش اعتماد به نفس می شود و اعتماد به نفس بالا در سلامت جسمی و روانی کودکان و همچنین عملکرد تحصیلی آنها نقش مثبتی ایفا می کند .

منبع زهن زیبا  فصلنامه علمی  -  تخصصی

پیوند قلب

اگر قلب به شدت براثر بیماری ای مثل بیماری کاردیومیوپاتی صدمه دیده باشد گاهی اوقات تنها انتخاب درمانی انجام عمل جراحی پیوند قلب می باشد با اینحال ممکن است بیمار مدت زمان زیادی در انتظار باشد تا یک دهنده قلب مناسب برای او پیدا شود در حین عمل جراحی کار طبیعی قلب توسط وسیله ای به نام دستگاه قلب –ریه انجام می شود .

طول مدت عمل جراحی 3 تا 5 ساعت می باشد بعد از عمل جراحی و تا آخر عمر بیمار باید داروهایی مصرف نماید تا از پی زدن قلب پیوندی توسط بدن جلوگیری شود حدود 80 درصد کسانی که تحت عمل جراحی پیوند قلب قرار می گیرند حداقل به مدت 5 سال یا بیشتر زنده می مانند .

منبع : www.wissengsundheit.de

عوامل شروع کننده افسردگی

هم مشکلات فعلی و هم مشکلات قدیمی افراد می تواند در ایجاد افسردگی نقش داشته باشد عواملی که باعث شروع یک افسردگی می شوند معمولا از نوع از دست دادن ها می باشد مثل از دست دادن شغل از دست دادن همسر (طلاق) و از دست دادن افرادی که دوستشان داریم (از طریق مرگ افراد) اما سایر بیماریهای جسمی افراد نیز می توانند به عنوان شروع کننده افسردگی نقش داشته باشند.

استرس و اتفاقات زندگی

استرس می تواند منجر به ایجاد افسردگی گردد خواه این استرس بطور ناگهانی ایجاد شده باشد و یا اینکه به مرور زمان ایجاد شود افسردگی در 6 ماه بعد از وقوع یک حادثه قابل توجه استرس زا در زندگی شش بار شایع تر می باشد استرس می تواند شما را بیشتر مستعد ابتلا به افسردگی کند و یا اینکه افسردگی را در شما شروع نماید. حوادثی که در زندگی اتفاق می افتند مثل از دست دادن شریک زندگی یا از دست دادن شغل ممکن است در صورتی که قبلا بطور طولانی مدت مشکلاتی در خانه ،ازدواج یا محل کار وجود داشته باشد ضربه نهایی را به شخص وارد نماید مشکلات مدت باعث می شوند که یک مشکل جدید که برای فرد اتفاق می افتد بسیار بزرگ جلوه کند.

ده واقعه مهم استرس زا در زندگی افراد

مرگ همسر

طلاق

دورشدن از یار

شرایط زندان

مرگ یک دوست نزدیک

بیماری

ازدواج

ازدست دادن شغل

ازدواج مجدد

بازنشستگی

منبع : www.wissengsundheit.de

عشق رازهای پایدار

عشق و محبت بین زن و شوهر از ارگان اصلی نظام خانواده است اما با گذشت زمان ممکن است شور وشوق دوران نخستین ازدواج کمتر شده و حتی به خاموشی کشیده شود .برخی همسران هنگامی که در زندگی مشترک خود خدشه ای می بینند چنان آشفته می شوند که پل های پشت سر خود را خراب می کنند به طوری که دیگر نمی توانند روابط شان را با یکدیگر ترسیم کنند .آنها می توانند در زندگی روزمره در عادت های فردی و در سلیقه های شخصی تنش و کشمکش ایجاد کنند نه عشق چنانچه برخی معتقدند که عشق با گذشت زمان زیاد دوام پیدا نمی کند حتی به طور افراطی گفته اند که ازدواج گورستان عشق است ! این نگارش تلاش دارد در جهت سلامت روانی و تداوم عشق در زندگی زناشویی و همچنین توجه به نکات مثبت یکدیگر و ارتقای سازگاری زناشویی مطالبی را ارائه دهد . در ادامه مطالب پس از ارائه مفهوم عشق توصیه ها و نکاتی برای دانستن زندگی زناشویی لذت بخش ارائه می شود .

معنی عشق در زندگی زناشویی: عشق به صورت های مختلف توصیف شده است چطور می توان با چند جمله به قضاوت درباره عشق پرداخت ؟ روشن ترین مفهوم عشق را در عبارت زیر یافتم :

عشق احساسی سطحی و زودگذر نیست عشق ،قدرت و تعهد است معنای عشق می تواند حتی گفتن حرف هایی باشد که معشوق نمی خواهد بشنود عشق شهامت است گفتن کلماتی همچون "می ترسم " یا "دوستت دارم " نیازمند شهامتی است به مراتب بیش از آنچه برای نفوذ در دیگران بدان نیازمندیم  عشق احترام قائل شدن برای خود و دیگران است معنای عشق رها کردن معشوق به حال خود در جای خود و دوست داشتن او در همان حال و در همان جاست درست در همان لحظه ای که می گوئیم این کار را بکن تا دوستت بدارم. عشق را نابود کرده ایم عشق جستجو و کشف خوبی های دیگری است و اگر کسی بتواند این کار را پیوسته انجام دهد خوشبختی خود را تضمین کرده است .چون زندگی ما بازتابی از خودماست هر چه دریافت مان ازعشق و زیبایی بیشتر باشد رشد مان بیشتر خواهد بود بنابراین برای همه ما انسان ها عشق یعنی همه چیز.

هچنین عینی ترین و ملموس ترین تعریف عشق را در عبارت زیر یافتم : برخلاف افسانه های رمانتیک عشق راه و روشی است که طی آن فردی رفتاری را نسبت به دیگری (همسرش) نشان می دهد . نه وضعیتی احساسی که فرد خود را در آن پیدا می کند .... عوامل تقویت کننده عشق در زندگی زناشویی :

1 همواره یردباری و شکیبایی داشته باشیم اصل شکیبایی برای تداوم رابطه ها و استحکام آن ضروری است . رابطه های پایدار به چند سال رشد احتیاج دارد تا طی آن پایه های عشق مستحکم شود عشق یک احساس نیست بلکه یک انتخاب است عشق چگونگی رفتاری است که شما با شخص دیگری دارید هنگامی که یاد می گیرید به عشق خود جنبه عملی (نه صرفا احساسی ) بدهید. عشق تان پایدار می شود می گویند چند سالی طول می کشد که شما یاد بگیرید چگونه کسی را دوست بدارید بنابراین این باید به طور کامل با خود و همسرتان شکیبا باشید . و زمان زیادی نی برد عاشق شدن کار آسانی است ولی در عشق ماندن روشی است که باید توسط هر دو نفر دنبال شود.

2 حفظ رابطه ها و رشد آن را اولویت قرار دهیم خاتمه دادن به رابطه انتخاب درستی نیست . اگر ازدواج کرده اید سعی کنید در آن رابطه باقی بمانید البته بعضی مواقع طلاق ضروری است .حتی در این مواقع از متخصص روانشناس کمک بگیرید و سعی کنید ازدواج را از بی نظمی و نابسامانی نجات دهید . شاید کوشش در جهت حل تعارض موجود نیاز به انرژی کمتری داشته باشد تا آماده شدن برای کنار آمدن با عوارض روانی –اجتماعی – فیزیکی ناشی از طلاق .

3 درست صحبت کردن با یکدیگر را رعایت کنیم کلمات دارای قدرت هستند ما هنگام صحبت کردن ممکن است برخی نکات را رعایت نکیم برای مثال فراموش کنیم بگوییم "متشکرم" یا "معذرت می خواهم " گاهی نسبت به بیگانگان بسیار مهربان تر و مودب تر هستیم تا نسبت به همسرمان. بسیاری از ازدواج ها از رفتار بد و خشونت و جسارتی که هرگز نسبت به یک فرد بیگانه یا همکار اعمال نمی شود صدمه می بینند برای حفظ یک رابطه خوب از سرزنش کردن بپرهیزید چون این عمل طرف مقابل را بیشتر از شما دور می کند . از حدس و کمان و تردید بپرهیزید : زیرا اعتمادها را از بین می برد هرگز همسر خود را تحقیر نکنید چون این عمل به احساس درماندگی یا اقدامی تلافی جویانه منجر می شود در مقابل تحسین و تمجید را فراموش نکنید هر انتقاد سازنده را پنج بار تحسین کنید رابطه ها زمانی پایدار می مانند که دو طرف به گونه ای سازنده درباره رفتارهایی که نیاز به تغییر دارند انتقاد کنند اگر همسر خود را تحقیر کنید و پایین ببرید او دقیقا همان جا می ماند و احساس حقارت می کند همیشه سعی کن همسرت را بالا ببری و به گونه ای با او رفتار کنی که احساس خوبی داشته باشد.

4 نسبت به یکدیگر ابراز مهربانی و محبت کنیم اگر رفتاری دوستانه داشته باشی احساس عشق و دوستی می کنی اساس رابطه اتکای متقابل است به گونه ای که هر فردی از دیگری مراقبت و سعی می کند او را خشنود ساخته و از وی حمایت کند ما می توانیم به گونه ای خلاق به هم متکی باشیم : بدون اینکه به حریم های شخصی و فردی یکدیگر لطمه ای وارد کنیم اگر چه رابطه جنسی سرشار از شوق و اشتیاق است ولی این احساسات موقتی است رابطه جنسی ضمن اینکه می تواند یکی از جنبه های بسیار هیجان انگیز و ارضا کننده هر رابطه ای باشد در صورتیکه جانشینی برای سایر روش های صمیمانه ارتباطی باشد یکی از بالاترین خطرها نیز هست . سعی کنید اوقاتی را هم فقط به با هم بودن و ابراز محبت و مهربانی (فراسوی رابطه جنسی) اختصاص دهید . هنگامی که با همسرخود هستید و در کنار او نشسته اید دقت کنید چقدر به او شادی و مسرت می دهید و می گیرید ؟ آیا می توانید او را در ذهن و وجود خود احساس کنید؟

5 همدیگر را اعضای یک تیم بدانیم زندگی مشترک عرصه کمال است نه پیکار یا مسابقه فوتبال تن واحد عمل کنید یار و یاور هم باشید سعی کنید به قول ابراهم مزلو (پایه گذار روانشناسی انسان گرا) از "من واقعی " بگذرید تا به "ما واقعی " برسید .مشکلات مالی هم یکی از عواملی است که روابط صمیمانه را خدشه دار می کند .

به هر حال با تلاش بیشتر قناعت و صرفه جویی مدیریت هزینه ها و یا احتمالا شغل دوم یا شاغل بودن هردو ... و این قبیل موارد می توان این مشکل را تا حدی حل کرد یا حداقل در مورد آن به تفاهم و نقطه مشترکی رسید.

منبع : دنیای سلامت آبان 88

مردانی که سلامتی را دوست دارند

  14نشانه سرطان در مردان که به آن بی توجه اند

1 درد : با افزایش سن افراد از دردهای گوناگونی شکایت می کنند و این دردها می توانند نشانه ای از سرطان باشند گرچه ماهیت بیشتر دردها این گونه نیست بنا به اعلام انجمن سرطان آمریکا هر دردی که بیش از اندازه طول بکشد و دوام داشته باشد باید توسط پزشک بررسی شود . او می تواند با دریافت شرح حال بیمار و دانستن جزییات بیشتر درباره ماهیت درد تصمیم بگیرد و اگر نیاز به انجام آزمایش های بیشتر وجود دارد این آزمایش ها را درخواست کند .اگر معلوم شود که ماهیت این درد سرطانی نیست بازهم شما از مراجعه به پزشک سود برده اید چرا که پزشک به شما کمک می کند منشا دردتان را بشناسید و برای رفع آن اقدام کنید.

2 تغییرات در بیضه ها : سرطان بیضه به طور عمده در مردان 20 تا 29 ساله روی می دهد جامعه سرطان آمریکا توصیه می کند که مردان به طور منظم از جهت سلامت بیضه ها معاینه شوند تا هرگونه نشانه سرطان شناسایی شده برای درمان آن اقدام شود برخی از پزشکان هم معاینه ماهانه تئسط خود فرد را توصیه می کنند هرگونه تغییر در اندازه بیضه ها مانند بزرگ شدن یا کوچک شدن باید مورد تئجه قرار گیرد و فرد نباید در کیسه بیضه ها احساس سنگینی کند به علاوه تورم یا برجستگی هم نباید نا دیده گرفته شود برخی از سرطان های بیضه بسیار سریع روی می دهند بنابراین تشخیص اولیه مهم است در چنین مراجعه ای پزشک بیضه ها را معاینه می کند و ارزیابی کلی از وضعیت سلامتی فرد انجام می دهد ممکن است او انجام سونوگرافی از بیضه ها را درخواست کند و گاهی اوقات هم ممکن است انجام نمونه برداری از بیضه ها ضرورت پیدا کند تا هرگونه احتمال وجود سرطان بررسی شود.

3 تغییرات در غدد لنفاوی : دکتر هانا لیندن سرطان شناس و دانشیار دانشکده پزشکی دانشگاه واشینگتن توصیه می کند که اگر دیدید غدد لنفاوی زیر بغل گردن یا کشاله ران یا هرجای دیگر بدن شما بزرگ شده اند حتما به پزشک مراجعه کنید اگر این غدد لنفاوی مرتب روبه رشد هستند و از ظاهر شدن آنها یک ماه می گذرد بی تردید به پزشک رجوع کنید پزشک شما را دقیق معاینه کرده سعی می کند علتی که باعث بزرگ شدن غدد لنفاوی شده را بیابد که عفونت یکی از این دلایل می تواند باشد اگر عفونتی در کار نباشد پزشک ممکن است دستور نمونه برداری از این غددها را بدهد.

4 تب : اگر بدون دلیل تب کرده اید ممکن است نشانه ای از سرطان باشد یا از بیماری عفونی دیگری خبر بدهد که نیاز به درمان دارد بیشتر سرطان ها در دوره ای از زمان باعث بروز تب می شوند .البته تب زمانی بروز می کند که سرطان از عضو اصلی گسترش پیدا کرده و به اعضای مجاور سرایت کرده است سرطان های خون یا لنفوم هم می توانند باعث تب شوند بی توجهی به تبی کخ توجیهی برای آن نمی توان یافت اصلا کار درستی نیست به پزشک مراجعه کنید تا او علت تب را دریابد و اقدامات لازم را براب رفع غلت آن انجام دهد.

5  کاهش وزن بدون دلیل : کاهش وزن بدون علت هم یکی دیگر از علامت هایی است که نباید به سادگی از کنار آن گذشت بیشتر افراد به سختی وزن کم می کنند و اگر مردی در مدت کوتاهی مثلا چند هفته بیش از 10 درصد وزن بدنش را از دست بدهد باید به پزشک مراجعه کند چرا که این نوع وزن کم کردن عادی نیست و خبر از بیماری می دهد.

6 درد شکم و افسردگی : به گفته متخصصان هر کسی که درد شکم داشته باشد و احساس افسردگی کند نیاز به یک چک آب کامل دارد چرا که دانشمندان بین سرطان لوزالمعده و افسردگی رابطه ای یافته اند دیگر نشانه ها عبارتند از زرد شدن پوست و تغییر در رنگ مدفوع که معمولا به خاکستری تغییر رنگ می دهد پزشک باید با دیدن این نشانه ها یک شرح حال کامل بیگیرد و معاینه کاملی به عمل آورد سپس ممکن است او عکس قفسه سینه سی تی اسکن و ام آر آی درخواست کند و تست های آزمایشگاهی دیگری انجام دهد.

7 خستگی : خستگی نشانه مهم دیگری است که می تواند ازوجود سرطان در مردان خبر دهد ولی مجموعه ای از عوامل دیگر هم می توانند باعث بروز این علامت شوند مانند تب ،خستگی هم می تواند پس از گسترش سرطان خودش را نشان دهد ولی مطابق اعلام انجمن سرطان آمریکا در مراحل اولیه سرطان هایی چون سرطان خون یا سرطان روده یا سرطان معده هم می تواند ظاهر شود اگر در اغلب اوقات به شدت احساس خستگی می کنید و با استراحت بهتر نمی شوید به پزشک مراجعه کنید او با انجام معاینه کامل و توجه به دیگر نشانه های احتمالی می تواند علت خستگی را دریابد و برای رفع عامل آن درمان مناسب را شروع کند.

8 سرفه مزمن : طبیعی است که هنگام سرماخوردگی آنفلونزا و آلرژی دچار سرفه شویم و گاهی اوقات هم عوارض جانی داروها هستند که باعث ایجاد سرفه می شوند ولی هر سرفه ای که طولانی شود یعنی بیش از 3 یا 4 هفته طول بکشد نیازمند توجه پزشکی است و نباید به آن بی توجهی کنید دکتر رانیت میشوری استادیار دانشکده پزشکی دانشگاه جورج تاون درواشینگتن دی سی می گوید کسی که به این گونه سرفه ها مبتلاست باید حتما به پزشک مراجعه کند چرا که این سرفه ها می توانند نشانه ای از سرطان باشند یا از وجود بیماری دیگری چون برونشیت مزمن یا ریفلاکس اسید خبر دهند .افرادی که سیگار می کشند و دخانیات مصرف می کنند باید بیش از دیگران به این سرفه ها توجه کنند چرا که سرفه مزمن می تواند یکی از علایم مشخص سرطان ریه باشد که در مردان سیگاری شیوع بالایی دارد پزشک گلوی شما را معاینه می کند به صدای ریه های شما گوش می کند و احتمالا دستور می دهد که از قفسه سینه تان عکس بگیرید به این ترتیب برای یافتن علت سرفه ها تلاش می کند تا بتواند رویکرد مناسب درمانی را اتخاذ کند.

9 اشکال در بلع : برخی از مردان دچار اشکال در بلع هستند و به سختی می توانند غذا را فرو دهند ولی با این مشکل زندگی می کنند و اکثر اوقات سعی می کنند بیشتر غذاهای مایع بخورند ولی اشکال در بلع می تواند نشانه ای از سرطان مری باشد پس اگر چنین مشکلی دارید سعی نکنید به آن عادت کنید و با آن زندگی کنید حتما به پزشک رجوع کنید تا بررسی دقیقی به عمل آید و علت این مشکل مشخص شود او پس از گرفتن شرح حال دقیق تقاضای گرفتن عکس از قفسه سینه و انجام اندوسکوپی می کند تا مری و دستگاه گوارش فوقانی شما بررسی شود.

10 خون ریزی : دکتر مری دالی سرطان شناس و مدیر مرکز ژنیتیک بالینی مرکز سرطان فیلادلفیا می گوید هربار دیدید جایی از بدنتان خون ریزی می کند که قبلا خون ریزی نداشته و این خون ریزی کاملا غیر عادی است حتما این موضوع را با پزشک در میان بگذارید اگر دیدید با سفه خون خارج می کنید یا در ادرار و مدفوع تان خون وجود دارد بدون تردید به پزشک رجوع کنید به گفته دکتر دالی بسیاری از افراد فکر می کنند که وجود خون در مدفوع فقط به خاطر هموروئید است ولی می تواند به خاطر سرطان روده بزرگ باشد پزشک درباره علائم شما پرسش خواهد کرد و ممکن است تقاضای کولونوسکوپی کند در این روش که در آن روده بزرگ به وسیله یک لوله انعطاف پذیر که سر آن دوربینی نصب شده بازبینی می شود روده از نظر وجود هرگونه ضایعه و تغییر دربافت آن مورد بررسی قرار می گیرد تا معلوم شود علت خون ریزی چه بوده است.

11 تغییرات در دهان : اگر سیگار می کشیدیا تنباکو می جوید باید مراقب وجود لکه های سفید در داخل دهان یا روی زبان باشید این للکه ها می توانند نشان دهنده حالتی باشند که لوکوپلاکیا نام دارد و یک وضعیت پیش سرطانی است که می تواند به خاطر تحریک مداوم دهان ایجاد شده به سرطان دهان منجر شود با دیدن این نشانه ها باید پزشک یا دندانپزشک خود را مطلع کنید آنها با معاینه دقیق سعی در یافتن علت بروز این نشانه ها و درمان آنها خواهند داشت.

12 مشکلات ادرار : همان طور که سن مردان افزایش می یابد مشکلات ادراری هم در آنها شیوع بیشتری می یابد بسیاری از آنها از تکرار ادرار یا بی اختیاری شاکی هستند و می گویند که پس از ادرار کردن حس می کنند مثانه آنها کامل تخلیه نشده است اکثر مردان با افزایش سن با این علایم درگیر هستند ولی اگر حس کردید که این علایم تشدید شده اند یا به صورتی هستند که در زندگی عادی شما اختلال ایجاد کرده اند و باعث نگرانی شما شده اند حتما با پزشک در میان بگذارید پزشک پروستات ذا از نظر بزرگی بررسی می کند در بیشتر مردان این غده با افزایش سن بزرگتر می شود و اغلب حالتی غیر سرطانی دارد که به آن بزرگی خوش خیم پرستات گفته می شود او همچنین یک آزمایش خون درخواست می کند تا میزان آنتی ژن اختصاصی پرستات را بسنجد این تست برای اندازه گیری سطح پروتئینی در خون انجام می شود که غده پروستات تولید می کند و می تواند برای سنجش امکان وجود سرطان پرستات معیاری به پزشک دهد .اگر میزان  PSA از حد مجاز بیشتر باشد آن وقت است که پزشک بررسی های کامل تری انجام خواهد داد.

13 سوء هاضمه : بسیاری از افراد به خصوص افراد مسن یک سوء هاضمه را به خصوص اگر تازه غذا خورده باشند حمله قلبی تلقی می کنند که باعث مراجعه آنها به کلینیک های قلب و عروق می شود .البته ناگفته نماند که بسیاری موارد هم افراد درد و گرفتگی سینه ناشی از حمله قلبی را سوءهاضمه و درد معده تلقی می کنند که می تواند خطرناک باشد و زندگی بیمار را تهدید کند ولی سوءهاضمه مزمن می تواند نشان از سرطان های گلو ،مری و معده باشد و نباید به آن بی توجهی کرد.

14توده در سینه : اکثر مردان فکر می کنند که سرطان سینه فقط مخصوص زنان است با وجودی که بروز سرطان سینه در مردان شایع نیست ولی امکان آن وجود دارد مردان نیز باید هرگونه تغییر شکل و تغییر اندازه و تغییر در بافت سینه را به پزشک اطلاع دهند .وجود هر گونه توده هم باید توسط پزشک بررسی شود جامعه سرطان آمریکا نشانه های زیر در سینه را برای مردان قابل بررسی می داند و توصیه می کند که مردان با مشاهده این نشانه ها و تغییرات در بافت سینه به پزشک رجوع کنند. 1 گدو شدن یا چروک شدن پوست سینه  - 2 انحراف نوک سینه -3 قرمزی پوست سینه – 4 ترشح از نوک سینه.

پزشک با معاینه فیزیکی کامل و گرفتن شرح حال درباره علت بروز این تغییرات تصمیم می گیرد و اگر لازم بداند برای تکمیل بررسی هایش تصویر برداری درخواست خواهد کرد.

منبع : دنیای سلامت  آبان 88

پاییزبا افسردگی می آید

بعضی وقت ها اگاه نبودن از برخی مسائل روحی و جسمی مشکلات را دو چندان می کند تاکنون چیزی از افسردگی فصلی خصوصا در فصل پاییز شنیده اید ؟ آیا احتامل می دهید که یکی از اعضای خانواده اتفا قا به دلیل همین مشکل کمی افسرده به نظر می رسد ؟ این مطلب را به دقت بخوانید و بدانید که اگر در ماه های آغازین فصل پاییز دچار افت خلقو کاهش انرژی و انگیزه می شوید ودر ماه های فصل بهار خصوصا فروردین و اردیبهشت دوباره به حالت عادی و سالم بر میگردید احتمالا به اختلال افسردگی فصلی مبتلا هستید که پزشکان حالت شدید آن را SAD نامیده اند .

در طول ماه های پاییز و زمستان با کوتاه تر شدن طول روزها و کم شدن نور خورشید برخی افراد غمگین و افسرده می شوند و به زودی نیز بهبود پیدا میکنند اما افرادی که مبتلا به اختلال تاثیر فصلی یا به اصطلاح SAD هستند افسردگی عمیق تری را تجربه می کنند . افراد مبتلا به این اختلال تمایل پیدا می کنند که بیشتر بخوابند و پرخوری کنند آنها در طول فصل های پاییز و زمستان دچار اضافه وزن می شوند آنها ممکن است احساس خستگی مفرط داشته باشند واز طرفی نمی توانند برنامه منظم خود را انجام دهند برخی افراد احساس افسردگی و تحریک پذیری می کنند و حتی اشتیلق خود را برای شرکت در تعاملات اجتماعی از دست می دهند . این اختلالات فصلی به دلیل اختلال و بر هم خوردن چرخه خواب و بیداری و در نتیجه کاهش نور خورشید در زمستان بروز می کند . کاهش نور خورشید منجر به کاهش میزان ترشح هورمون "ملاتونین " میشود که این مساله هم احساس خواب آلودگی و خستگی را در افراد مبتلا افزایش می دهد وقتی فصل بهار می رسد این علائم بتدریج از بین می روند. پزشکان معتقدند این اختلال یک مشکل واقعی است و نیاز به تشخیص و اغلب نیاز به درمان دارد. دربیشتر موارد این اختلال بسیار خفیف است و خود فرد می تواند آن راکنترل کند اما در برخی موارد نیاز به بررسی و رسیدگی وجود دارد. درمان این اختلال بستگی بشدت علائم آن دارد و ممکن است بسادگی قرار گرفتن در معرض نور خورشید یا گذراندن ساعات بیشتری از روز در کنار پنجره در طول ماه های تاریک باشد. اما علائم تشدید شوند ممکن است به نور درمانی (قرار گرفتن در معرض نور مصنوعی نظیر نور لامپ ها ) احتیاج باشد و حتی در شرایط حادتر روان درمانی و تجویز داروهای ضد افسردگی مورد نیاز است. پزشکان و متخصصان معتقدند که علت بروز اختلال SAD برهم خوردن تعادل شیمیایی در مغز است اما نکته مهم این است که این به هم خوردن تعادل شیمیایی در نتیجه کمبود نور مناسب در روزهای کوتاه پاییز و زمستان و عموما تاریک تر شدن هوا بروز می کند. جالب است بدانید انجمن روانپزشکی آمریکا در گزارشی اعلام کرده است که تقریبا 10 تا 20 درصد از آمریکا یی ها به نوع خفیفی از این اختلال بیمار گونه مبتلا می شوند. در این گزارش که در خبر گزاری ایسنا ترجمه شده برخی افراد به لحاظ ژنتیکی مستعد ابتلا به این اختلال هستند که البته در زنان به مراتب بیشتر از مردان است و به نظر می رسد که از سال های نوجوانی آغاز می شود .

چه باید کرد: برای کاهش خطر بروز این اختلال می توانید اقداماتی انجام دهید برای مثال حتی لمقدور در روزهای زمستان حتی در روزهای ابری از منزل خارج شوید و روزی یک ساعت چشم هایتان را در معرض نور طبیعی قرار دهید اگر در خانه هستید چرده ها را کنار بزنید تا نور طبیعی روز وارد منزل شود اگر بهSAD مبتلا هستید می توانید از روش های موثر درمان از جمله نور درمانی داروها ی ضد افسردگی یا روان درمانی استفاده کنید. دکتر مجید صادقی روانپزشک و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتگو با ایسنا افسرگی فصلی را یکی از انواع شناخته شده افسردگی می داند و می گوید این بیماری الگوی فصلی دارد و در نیمه سال بیشتر شایع می شود او درباره علت به وجود آمدن این بیماری ادامه می دهد در بدن انسان ریتم های دوره ای وجود دارد . که به صورت منظم تکرار می شود مثل خواب و بیداری ترشح برخی هورمون ها و غیره که به آنها ریتم های سیر کادین می گویند در مبتلایان به افسردگی فصلی این ریتم ها دچار اختلال می شوند صادقی در ادامه به تاثیر نور خورشید بر این بیماری اشاره تصریح می کند اختلالات ریتم های بدن بستگی به وجود نور مستقیم خورشید زاویه تابش اشعه آن و ترشح ماده ای به نام ملانونین در مغز دارد که چون در نیمه دوم سال نور مستقیم خورشید کم می شود زاویه تابش آن تغییر می یابد و روزها کوتاه می شود افراد مستعد در معرض افسردگی فصلی قرار می گیرند.

او علائم شایع این بیماری را پرخوابی و پرخوری می داند خود فرد مهم ترین عامل بروز این بیماری است و این بیماری در افرادی که سابقه افسردگی در خانواده را داشته اند و در زنان جوان شایع تر است .

درمان

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران تاثیر تغذیه براین بیماری را ناچیز می داند محل زندگی افراد نقش مهمی در این نوع افسردگی دارد به طوری که این بیماری در مناطق معتدل و سردسیر و به طور کلی نیمکره شمالی رواج بیشتری دارد. دکتر صادقی درباره روش درمان این بیماری می گوید درمان این بیماری شامل تجویز دارو برای اصلاح اختلال ترشحات مغزی و نور درمانی است . یعنی در محیط زندگی و کار بیماران باید یک منبع نور با شدت خاص قرار بگیرد که فضای اتاق را معادل یک روز آفتابی کند البته گاهی اوقات روان درمانی هم صورت می گیرد و اگر امکان عملی وجود داشته باشد بهتر است بیمار به مناطق گرم و آفتابی مثل جنوب کشور خودمان مهاجرت کند.

این روانپزشک در پاسخ به این سوال که آیا نشانه هایی برای تشخیص افسردگی فصلی توسط خود افراد وجود دارد یا نه می گوید بیشتر بیماران اذعان دارند که نیمه دوم سال و گاهی در روزهای ابری بد خلق می شوند. و خسته و خوای آلود هستند آنها پرخوری می کنند و چاق می شوند و توانایی فعالیت آنها کم می شود در حالی که در نیمه اول سال این گونه نیست و این فرآیند هر سال برای آنها تکرار می شود

افسردگی فصلی گاهی با افسردگی دوقطبی دیده می شود و ممکن است بیمار در حالتی متضاد در نیمه اول سال دچار حالت های  مانیک (شادی کاذب) پرحرفی و بی خوابی شود.

منبع چهار دیواری جام جم آبان 88

کودکان تنها در خانه

شاید برای همه سوال باشد که کودکان را از چه سنی به بعد می توان در خانه تنها گذاشت بعضی از کارشناسان معتقدند که در سنین 8 تا 10 سال ودر واقع دوران آخر دبستان می توان کودکان را در خانه تنها گذاشت دکتر زاهد می گوید که نمی توان به این محدوده سنی بسنده کرد میزان بالیدگی و رشد شناختی و عقلی و اجتماعی و شرایط محیطی و تجارب قبلی کودک و وجود یا عدم وجود مشکلات جسمی با روانشناختی قبلی یا فعلی در فرزندمان در این تصمیم گیری نقش دارد. کودکی که در زمینه مقابله با اتفاقات آموزش ندیده کودکی که هنوز خطر را نمی شناسد و دست به کارهای خطرناک می زند کودکی که از تاریکی تنها ماندن یا حبس شدن می ترسد کودکی که مسائل ایمنی را یاد نگرفته یا کودکانی که ناتوانی جسمی خاصی دارند را نمی توان در خانه تنها گذاشت حتی اگر 8تا10 سال به بالا باشند زاهد در مورد تنها ماندن بچه ها در خانه هنگام شب هشدار داد که در موارد ترس از تاریکی و تنهایی در کودکان و عدم امکان تماس با والدین و نبود جایی که کودک بتواند کمک بطلبد و نیز ناامنی خانه و در معرض دزدی بودن باید در مورد تنها گذاشتن کودک هنگام شب تجدید نظر جدی کرد همچنین وقتی کودکان خوابند خانه را به امید این که تا برگردید بیدار نمی شوند ترک نکنید چرا که ممکن است فرزندتان به محض این که شما را از خانه بیرون می روید بیدار شود و معلوم نیست چه اتفاقی بیفتد در ضمن تنها گذاشتن خواهر و برادرها باهم بسته به سن کودک و توانایی های شناختی فرزندان بزرگ تر و قدرت حفاظت از فرزندان کوچک تر و داشتن مهارت های لازم هنگام بروز مشکل و همچنین وجود روابط دوستانه بین خواهر و برادرها اشکالی ندارد . دکتر زاهد می گوید کودکی که می توانیم در خانه تنها بگذاریم باید مشکلات جسمی یا روان شناختی قابل توجه نداشته باشد این مشکلات هم می تواند مقطعی باشد و هم دائمی ،مقطعی مثل مریضی هایی نظیر سرماخوردگی و تب و .. یا دائمی مانند مشکلاتی مثل دیابت و.... ممکن است فرزند شما از یک افسردگی یا اضطراب مقطعی در رنج باشد یا کلا یک بیماری روانشناختی ژنتیکی و دائمی داشته باشد مثل بیش فعالی این بچه ها نیاز به مراقب دارند و اگر تنها باشند ممکن است برایشان پیش بیاید مثلا بچه ای که تب دارد ممکن است براثر بالا رفتن تبش دچار تنشج شود حتی اگر این تب در اثر یک سرماخوردگی ساده باشد. کودکی که تنها می ماند باید در حد قابل قبولی مهارتهای زندگی و اجتماعی را کسب کرده باشد.

منبع چهار دیواری جام جم آبان 88

فرار دختران ازکجا آغاز می شود؟

در مواردی که تلاش های دختر و پسر جوان برای کسب موا فقت پدردختر به نتیجه نمی رید یکی از راه هایی که پسران در پیش می گیرند فراری دادن دختر از خانه است نکته قابل توجه از نظر این باز پرس این است که برخی مراجع تقلید اجازه پدر را شرط صحت عقد نمی دانند و اگر عقدی بدون اجازه پدر صورت گیرد نیز از نظر آنها صحیح است البته قانون ما نظر غالب را قبول کرده و به همین دلیل از نظر قانون حتما باید اجازه پدر برای ازدواج دختر باکره موجود داشته باشد . اگر هم دختری بکارت خود را بنا به هر دلیلی از دست داده باشد برای ثبت قانونی ازدواج خود باید با حضور در مرجع قانونی و دریافت برگه معاینه به پزشک معتمد قانون مراجعه کرده و با اثبات این مساله برای دادگاه اقدام به ازدواج کند طبق گفته طوفانی در مرجع قانونی نیز در خصوص این مساله که دختر جوان کجا و در چه شرایطی بکارت خود را از دست داده پرس وجو نمی شود و فقط در این مورد تصمیم گیری می شود اما دختران جوان باید در چنین مواقعی آگاه باشند که زمینه برای سوءاستفاده از آنها بسیار زیاد است و اگر پسری آنها را تشویق به فرار کرد از طرفی هیچ مجازاتی در انتظار پسر جوان نیست ولی آسیب های مختلفی در کمین این دختر آن جوان قرار دارد موضوعی که طوفانی در تشریح آن می گوید " دختر و پسری که فرار کرده اند در صورتی که رابطه ای میان آنها ایجاد نشود مرتکب جرمی نشده اند اگر این این رابطه شرعی نباشد مجازات های مربوط به ایجاد رابطه نا مشروع در انتظار آنها ست اما در اغلب موارد پسر عنوان می کند طرفدار مرجع تقلیدی است که وی ازدواج دختر بدون اجازه پدر را مجاز شمرده است ضمن آن که در این موارد ممکن است دختر و پسر کاغذی را نشان دهند که در آن درباره ازدواج موقت با هم به توافق رسیده اند در چنین مواردی پدر دختر نیز نمی تواند شکایتی از پسر مورد نظر داشته باشد پدر فقط می تواند پس از اطمینان از فرار کردن دخترش با اعلام شکایت در دادسرای جنایی مفقود شدن دخترش را اعلام کند و پس از آن دختر در صورت شناسایی دسگیر و به خانواده اش بازگردانده می شود در این موارد مجازات خاصی نیز در انتظار پسر نیست زیرا دختر به عنوان فردی عاقل و بالغ خودش مسوول اعمال خودش است و وجود یک صیغه نامه نیز نشان می دهد رابطه جنسی غیر مشروعی میان آنها وجود نداشته که این مساله متضمن مجازات باشد در چنین مواردی نیز قضات معمولا تحقیق های پیچیده ای انجام نمی دهند چون پای آبروی افراد در میان است و حیثیت افراد و خانواده ها از نظر قانون امری مهم است که اگر قرار باشد در خصوص آن کنجکاوی زیادی صورت گیرد ممکن است آبرو و حیثیت افراد زیادی در خطر بیفتد به همین دلیل در برخی پرونده ها دختری پس از 15 بار فرار باز دسگیر و به خانواده تحویل داده می شود نکته جالب توجه دیگر این که در چنین مواردی خانواده ها پس از اطلاع از روابط جنسی میان دختر خود با پسر مورد نظر اجازه ازدواج می دهند تا آبروی خانواده حفظ شود هرچند در اغلب موارد این ازدواج ها به طلاق های زود هنگام منجر می شود.

منبع : جام جم جامعه 14 آبان 88

سلیا ک بیماری نهفته در دل دانه های غلات

این روزها حدود یک درصد جمعیت زمین حتی بدون آن که به خود بدانند درگیر بیماری خطرناکی هستند که هر لحظه ممکن است به مرگ آنها منجر شود "سلیا ک " بیماری مهلک و کشنده ناشی از مسمومیت غذایی است که با بسیاری از اختلالات خود ایمنی مرتبط است اما گذشته از تمام نگرانی ها و علامت سوال هایی که در خصوص این بیماری وجود دارد دانشمندان زیادی آن را محصول نامیمون پیدایش کشاورزی عنوان می کنند. اگر از بسیاری از دانشمندان بپرسید که چشمگیر ترین انقلاب علمی تمام دوران ها به چه دستاوردی باز می گردد. یکی از درخشان ترین پاسخ ها این خواهد بود 10 هزار سال پیش و در خاورمیانه زمانی که برای نخستین بار افراد متوجه شدند از دانه ها و بذرها گیاهان جدیدی رشد می کنند که از سایر گیاهان به اطراف پخش می شود دستاورد خیره کننده ای که به تولد صنعت کشاورزی منجر شد .تا پیش از این تحول تاریخی بشر برای به دست آوردن مواد غذایی مورد نیاز برای ادامه حیات راهی نداشت جز این که از میوه ها ،قارچ ها و شکار حیوانات استفاده کند مردم مجبور بودند برای به دست آوردن مواد غذایی بیشتر به نقاط مختلفی نقل مکان کنند که امکان وجود مواد غذایی و حیوانات در آنجا بیشتر بود از این رو هیچ گاه فرصت اسکان طولانی مدت برای بشر به وجود نمی آمد . هنگامی که بشر راز دانه های گیاهی و چگونگی کشت و برداشت گسترده آنها را کشف کرد به سرعت پایه های فرآیندی موسوم به کشاورزی و کشت و کار بنا نهاده شد و طولی نکشید که اراضی گسترده ای به زیر کشت محصولات مغذی و قابل انبار کردن مختلفی همچون گندم ،چاودار،و جو رفت .این محصولات حتی ارزش قابل توجیهی نیز برای تجارت و داد و ستد داشتند برای نخستین بار بشر این امکان را به دست آورده بود که زندگی متحرک را کنار بگذارد و در نقطه ای ساکن شود به این ترتیب شهرها ساخته شدند و از این روست که می توان گفت نخستین اراضی کشاورزی زمین در مهد گهواره های پیدایش تمدهای مختلف بوده اند با این حال این پیشرفت تاریخی بهای سنگینی برای بشر به همراه داشته است ظهور یک بیماری موسوم به سلیا ک اگر سری به فرهنگ لغت بزنید این تعریف را در برابر عبارت سلیا ک می بینید بیماری دستگاه گوارش که براثر جذب ناقض خوراک در روده ها شکل گرفته و نشانه آن اسهال و سوء تغذیه است .در حقیقت در این بیماری روده مورد هدف قرار می گیرد و طی آن پروتئینی در گندم که به آن "گلوتن" گفته می شود و البته نمونه مشابه آن در دانه های دیگری نظیر جو و چاودار نیز وجود دارد .نقش اصلی را در بروز آن ایفا می کند نکته مهم این است که تا پیش از پیدایش کشاورزی اثری از گلوتن و پروتئین های مشابه آن در رژیم غذایی بشر نبوده است اما زمانی که از دانه های گیاهی نظیر گندم و جو در قلب کشاورزی برای تامین حجم قابل توجهی از غذای بشر استفاده شده است این پروتئین شروع به کشتن انسان ها و بخصوص کودکان کرده است بدن قربانیان به این پروتئین و هم خانواده های آن وکنش عجیبی نشان می دهد و این چیزی است که برای دانشمندان علوم پزشکی علامت سوال بزرگی ایجاد کرده است . مصرف مداوم چنین پروتئین هایی موجب می شود تا افراد مستعد نظیر کودکان در جذب مواد مغذی غذایی که مصرف می کنند ناتوان باشند از آن گذشته قربانیان معمولا از دردهای مزمن شکایت دارند . اسهال از دیگر مشکلاتی است که این افراد را آزار می دهد بدن های نحیف که ناشی از گرسنگی و سوء تغذیه شدید است بر دامنه مشکلات می افزاید چنین افرادی معمولا عمر کوتاهی دارند و همان مدتی که زندگی می کنند نیز حیاتی توام با درد و بیماری را تجربه می کنند . اگر در گذشته این چنین مرگ هایی مورد توجه قرار می گرفت علت بروز آنها به راز بزرگی برای دانشمندان تبدیل می شد اما در 20سال گذشته دانشمندان علوم پزشکی درک خود از بیماری سلیا ک را افزایش داده اند آنها اکنون می دانند که این بیماری نوعی اختلال خود ایمن است بیماری ای که در آن سیستم ایمنی به بافت های بیمار حمله می کند اکنون دانشمندان می دانند که این بیماری نه تنها به واسطه فاکتوری همچون پروتئین گلوتن و مشابه های آن ایجاد می شود بلکه ترکیبی از سایر فاکتورها نیز می توانند در پیدایش آن نقش داشته باشند که از آن جمله باید به برخی ژن های مستعد و ناهنجاری هایی در ساختار روده کوچک اشاره کرد. گذشته از این بیماری سلیاک مثال بسیارروشنی از این موضوع است که مجموعه فاکتورهای سه گانه ای همچون عوامل محیطی ژن های مستعد و ناهنجاری در روده کوچک ممکن است نقش مهمی در بسیاری از اختلالات خود ایمنی داشته باشند تحقیقات دانشمندان در خصوص بیماری سلیاک به ارائه گونه های جدیدی از درمان منتهی شده که نه تنها برای این بیماری بلکه برای سایر بیماری های خود ایمنی نظیر دیابت نوع اول و ام اس کار برد دارد.

سلیا ک ، مدلی مناسب برای شناخت اختلالات خود ایمنی

گرچه سلیاک بیماری مهلکی است اماذ محققان علوم پزشکی به آن به عنوان مدلی مناسب و ارزشمند برای درک بهتر و روشن تر از اختلالات خود ایمنی نگاه می کنند چون سلیاک تنها بیماری است که در آن افزودن یا حذف یک ترکیب ساده محیطی یعنی گلوتن می تواند به تحریک یا از افتادن فرایند بیماری منجر شود البته گرچه فاکتور های محیطی به عنوان بازیگر مهمی در سایر بیماری خود ایمنی در نظر گرفته می شوند . اما تاکنون هیچ یک به روشنی شناخته نشده اند .

محققان برای بررسی این موضوع که گلوتن گونه تاثیری مخرب در افراد مختلف دارد توصیه می کنند جمعیت گسترده ای از افراد مورد بررسی و تجربه و تحلیل قرار گیرند در افرادی که به سلیاک مبتلا نیستند بدن واکنشی از خود نشان نمی دهد در چنین وضعیتی سیستم ایمنی طبعی تنها زمانی فعال می شود که حجم قابل توجهی از پروتئین های خارجی را تشخیص دهد که در این صورت چون آنها را میکرو اورگانیسم های بیماری زایی تلقی می کنند به مقابله با آنها می پردازد .

سلیاک بیماری خطرناکی است اما آمارها ی موجود نشان از آن دارد که با توجه به شرایط محیطی و نوع نانی که مورد استفاده قرار می گیرد می توان از گزند آن به دور ماند.

آمارها نشان می دهند  که به زحمت یک درصد از جمعیت دنیا به سلیاک مبتلا هستند که البته بسیاری از آنها از این وضعیت آگاهی ندارند و تنها در آمریکا بیش از 2 میلیون تن به این بیماری مبتلا هستند.

در حال حاضر دانشمندان به این بیماری با نگاهی موشکافانه نگاه می کنند و معتقدند که می توان با تکیه بر پیشرفت های به دست آمده در خصوص شناخت و درمان این بیماری راه را برای درمان سایر اختلالات خود ایمنی هموار کرد.

منبع : سیب جام جم آبان 88

اختلالات اضطرابی

مرد 78 ساله ای که مدیر بازنشسته یک شرکت است دچار یک رشته حملات وحشت شدید با نشانه های بیقراری و نیاز به خروج از مکان های بسته برای تسکین ناراحتی خود شده است. آخرین حمله یک هفته قبل ساعت 3 صبح روی داده است درآن حالت از خواب بیدار شده و احساس کرده دیوارهای اتاق بررویش فرو می ریزند او این حالت را مرتبط با رویاهای ترسناک نمی داند و می گوید که در زمان حمله کاملا بیدار بوده است پس از بروز حمله از بستر بلند شده و از خانه خارج شده است پس از خروج از منزل علایمش بتدریج کاهش یافته است البته کامل علایم یک روز کامل طول کشیده و یک روز تمام دچار لرزش و تعریق همراه با سرگیجه های متناوب بوده است در آن لحظه تصور می کرده که اگر از منزل نگریزد می میرد یا بیهوش می شود با پرسش های بیشتر یک رشته حملات مشابه را به یاد می آورد که 30 سال پیش به دنبال جراحی چشم پیدا کرده بود بررسی های بیشتر مشکل تعادل و درد متناوب بازوی راست سوءهاضمه و اسهال متناوب را آشکار کرد . بررسی های آزمایشگاهی هم نشان داد که بیمار کم خونی دارد و پس از درمان کم خونی دیگر این حملات تکرار نشد.

بررسی مشکل : اشتباه نکنید علت علایم بیمار کم خونی نبود بیمار دچار اختلالات اضطرابی ناشی از یک اختلال طبی عمومی شده بود که با کشف بیماری طبی و درمان آن اختلال اضطرابی بیمار برطرف شد . در این حالت فرد دچار اضطرابی می شود که از لحاظ بالینی رنج و عذاب شدیدی ایجاد می کند یا عملکرد او را مختل می کند این اضطراب معرف پیامد فیزیولوژیک مستقیم یک بیماری طبی عمومی است شایع ترین علل سندروم های اضطراب عبارتند از : حالات مرتبط با مواد اختلالات غده درون ریز ،اختلالات متابولیک و اختلالات عصبی این اضطراب ممکن است به شکل های مختلف تظاهر کند شکایات جسمانی (مانند درد قفسه سینه ،تپش قلب ،ناراحتی شکمی ،تعریق ،سرگیجه ،رعشه و تکرر ادرار ). ترس و نگرانی مفرط حملات هراس مربوط به ترس از مردن با از دست دادن کنترل .

درمان :

درمان یا علاج قطعی بیماری طبی اغلب سبب تسکین علایم اضطرابی می شود هرچند سرعت یا میزان تسکین اضطراب کمتر از سرعت بهبود بیماری طبی است در اضطراب ناشی از دارو اگر قطع مصرف عامل مسبب امکان پذیر نباشد کاهش مقدار (اگر ممکن باشد ) اغلب سبب تخفیف چشمگیر علایم می شود البته گاهی اوقات روان درمانی با مصرف داروهای کمک کننده هم لازم است.

منبع : سیب جام جم آبان 88